|
ŞİFALI BİTKİLER
A
Abdestbozanotu
(pimpinella saxisfrage) :
Gülgillerden; siyah ve yeşil boya çıkartılan bir
bitkidir. Rutubetli yerlerde yetişir. Boyu 70 santimetre
kadardır. Kökü akıcıdır.
Faydası
: Mideyi
kuvvetlendirir. Göğüs ağrılarını dindirir. Ateşi
düşürür. Boğmaca, öksürük ve baş ağrılarını keser.
Vücuda dinçlik verir. Balgam ve ter söker. Burun
kanamalarını keser. Bademcik şişlerini indirir. Mide
yanması ve bağırsak gazlarını giderir. Çıbanın
olgunlaşmasına yardım eder.
Acıağaç (kuvasya
ağacı) :
Sedefotugillerden; 2-3 metre boyunda küçük bir bitkidir.
İnce kabuklarının üzerinde sarı benekler vardır.
Çiçekleri kırmızıdır. Sıcak ülkelerde yetişir. Bu
ülkelerde acı ağaç kabuklarından yapılan kaplardan su
içenlerin kuvvetleneceğine inanılır. Hekimlikte ; kökü,
kabuğu ve odunu kullanılır. Etkili maddesi
"Quassine"dir. Çok acıdır.
Faydası
: İştah
açar, hazmı kolaylaştırır. Ateşi düşürür. Tükürük
ifrazatını arttırır. Mide, bağırsak, karaciğer ve
böbreklerin çalışmasını düzenler. Böbrek sancılarını
keser, taşların düşürülmesine yardımcı olur. Bağırsak
kurtlarını döker. Kanamaları durdurur. Haşarat kaçırıcı
olarak da kullanılır. Fazla kullanılacak olursa; baş
dönmesi, mide bulantısı ve kusma yapar.
Acıbakla
(termiye) :
Baklagillerden; otsu bir bitkidir. Acı taneleri
kullanılır.
Faydası
:
Besleyicidir. İdrar söktürür ve idrar yollarını
temizler. Böbrek ve mesane iltihabını giderir.
Tıkanıklık çözücüdür. Böbrek taş ve kumlarının
düşürülmesine yardımcı olur. Bağırsak sancılarını
giderir. Baş ağrılarını dindirir. Ur ve yaraları tedavi
edicidir. Romatizma, lumbago ve siyatik ağrılarını
keser. Albümin miktarını düşürür. Vücutta biriken tuzu
atar.
Acıçiğdem
(güzçiğdemi) :
Zambakgillerden; sonbahar aylarında çiçek açan, mor
renkli, zehirli bir bitkidir. Rutubetli yerlerde
yetişir. Hekimlikte haricen kullanılır.
Faydası
: Romatizma
ve nikris tedavisinde kullanılır. Ancak zehirli
olduğundan dikkatli olmak gerekir.
Adaçayı (salvia
officinalis) :
Ballıbabagillerden; özellikle Akdeniz bölgesinde yetişen
ıtırlı bir bitkidir. Menekşeye benzeyen çiçekleri
haziran, temmuz aylarında açar. Yaprakları uzun,
kenarları tırtıllı, beyazımsı yeşil renktedir. Hafif
kafuru kokusu vardır. Çiçek açtığı zaman toplanıp,
kurutulur.
Faydası
: Mide ve
bağırsak gazlarını giderir. Mide bulantısını keser.
Hazım sisteminin düzenli çalışmasını sağlar. Boğaz,
bademcik ve dişeti iltihaplarını giderir. Nefes
darlığını giderir. Göğsü yumuşatır. Astımdaki
sıkıntıları geçirir. İdrar ve ter söktürür. Kanı
temizler, kalbi güçlendirir.Vücuda kuvvet verir,
sinirleri yatıştırır. Halsizliği, bitkinliği kaldırır.
Dişleri beyazlatır, saçları kuvvetlendirir. Banyo suyuna
katılıp yıkanılırsa; zindelik verir.
Adamotu
(köpekotu) :
Patlıcangillerden; geniş yapraklı, fena kokulu bir
bitkidir. Kökü, insan şeklini andırır. Bilhassa Antalya
çevresinde yetişir. İçeriğinde "Hyoscyamine",
"Hyoseine" ve "Atropine"
vardır.
Faydası
: Şehvet
artırıcıdır. Baş ve diş ağrısını giderir.İdrar yanmasına
faydalıdır.
Adasoğanı
(scille) :
Zambakgillerden, bir çeşit bitkidir. Yaprakları uzun
şerit şeklindedir. Çiçekleri; yeşil ve beyaz damarlıdır.
2 kilogram kadar olan soğan kısmı, yapraklarının
altındadır. Acı ve zehirlidir. 7,5 gram adasoğanı
öldürebilir. İçeriğinde "Scillarena glikozidi" vardır.
Tazeyken kullanılmaz. Aksi halde zehirlenme ve kusmalara
yol açar. Soğanın etli olan orta kısmı dilimlenerek
kurutulur. Sonra dövülüp toz haline getirilir. Ev
ilaçlarında çok dikkatli kullanılması
gerekir.
Faydası
: İdrar
söktürür. Kalp hastalarında vücuda biriken suyu
boşaltır. Azotemi'yi azaltır. Böbrek hastalarının
kullanmaması gerekir. Uzun süre kullanılacak olursa
"Albüminüri" yapar.
Ağaçkavunu
(utruç) :
Turunçgillerden; yaprakları mavimsi pembe bir ağaçtır.
Meyvesi; buruşuk kabuklu iri limona
benzer.
Faydası
:
Ferahlatıcı, serinletici ve kabızlık gidericidir.
Ahlat (yaban
armudu) :
Gülgillerden; kendi kendine yetişen ve üzerine armut
aşılanan bir ağaçtır. Yemişi iyice olgunlaştıktan sonra
yenir.
Faydası
:
Meyveleri, ishal keser. Zehirli hayvan sokmalarında da
filizleri dövülüp, konur.Kalbi kuvvetlendirir.
Ahududu
(ağaççileği) :
Gülgillerden; böğürtlen gibi çalı halinde, dikenli bir
bitkidir. Kümeler halindedir. Kendiliğinden yetişir.
Meyvesi duta benzer. Sarımtırak kırmızı portakal
renginde, sulu ve güzel kokuludur. Meyvesi toplanıp,
kurutulur. Reçel, şurup ve likör yapılır. Meyve olarak
da yenir.
Faydası
: Kanı
temizler, vücutta biriken zehirli maddelerin atılmasını
sağlar. Terletir ve idrar söktürür. Kabızlığı giderir.
Vücuda dinçlik verir. Romatizma, mafsal kireçlenmesi,
nikris, boğaz, bademcik ve göz iltihaplarında
kullanılır. Kansızlık ve veremde çok iyi bir gıdadır.
Ateş'i düşürür. Üre ve şeker hastalarına da faydalıdır.
Mide ülseri olanların kullanmamaları gerekir. Nekahat
kısaltıcıdır.Kalbi kuvvetlendirir, böbrek koliklerinde
etkilidir.
Akasya
(salkımağacı) :
Baklagillerden; bir çeşit süs ve gölge ağacıdır. Salkım
çiçekli ve küçük yapraklıdır. Çiçekleri güzel kokar.
Çiçekleri kullanılır.
Faydası
: Nefes
darlığını giderir. Astımın şikayetlerini giderir. İshali
keser, soğuk algınlığında kullanılır. Göz sivilcesi ve
göz iltihabında etkilidir.
Akdiken
(geyikdikeni) :
Cehrigiller familyasından; 3-5 metre boyunda bir
bitkidir. Meyveleri; siyah ve etkilidir. Hekimlikte;
meyvelerinden yapılan şurup "Sirop de Nerprun"
kullanılır. Ev ilaçlarında; kök ve kabuklarından
yararlanılır.
Faydası
: 20 tane
meyve yenecek olursa, şiddetli müshil tesiri gösterir ve
kabızlığı giderir. Kaşıntıları da keser. Ancak,
belirtilen miktardan fazla kullanılmamalıdır. Aksi
halde, şiddetli karın ağrılarına sebep olur.
Akhuşağacı
(kayınağacı) :
Kayıngillerden; nemli topraklarda yetişen bir ağaçtır.
Meyveleri küçüktür. Yaprakları ilkbahar aylarında
toplanıp kurutulur.
Faydası
: İdrar
söktürür. Vücutta biriken suyu boşaltır. Böbreklerin
düzenli çalışmasını sağlar. Şişmanlamayı önler.
Romatizma ağrılarını dinlendirir. Ayak kokularını keser.
Saçları gürleştirir, kepekleri yok eder. Cilt
hastalıklarını tedavi eder. Kalp kifayetsizliğinin sebep
olduğu idrar tutukluğunu giderir. Vücutta biriken tuzu
atar. Üremi ve albüminde faydalıdır.
Alıç
(ekşimuşmula) :
Gülgillerden; kırlarda yabani olarak yetişen bir
ağaçtır. Meyveleri; küçük muşmulaya benzer, kırmızı
renklidir. Tadı mayhoştur. Hekimlikte meyvesi
kullanılır.
Faydası
: Asabi
çarpıntıları giderir. Sinir bozukluğunu geçirir. Yüksek
tansiyonu düşürür. Aritmide kullanılır. Uykusuzluğu
giderir. Kalbi kuvvetlendirir. Damar sertliği, damar
tıkanıklığı ve göğüs nezlesinde faydalıdır. Zayıflama
kürü olarak kullanılır.Kabızlık giderir, kaçıntıları
giderir. Böbrek kumlarını döker. Uykusuzluğu
giderir.
Altınbaşakotu (solidago
officinalis) : İdrar
tutukluğu, albümin, nefrit, üremi ve sistit tedavisinde
kullanılan bir çeşit bitkidir.
Faydası
: Asabi
çarpıntıları giderir. Sinir bozukluğunu geçirir. Yüksek
tansiyonu düşürür. Aritmide kullanılır. Uykusuzluğu
giderir. Kalbi kuvvetlendirir. Damar sertliği ve göğüs
nezlesinde faydalıdır.
Altınkökü
(ipeka) : Güney
Amerika'da yetişen bir bitkidir.
Faydası
: Az
miktarda kullanıldığı takdirde tatlandırıcıdır. Yüksek
dozlarda kullanılırsa kusturur, ishal yapar. Müzmin
bronşitte ifrazatı artırır.
Amberkabuğu (croton
elutheria) : Antil
adalarında yetişen "liquidamber/sığla ağacı"
denilen ağacın kabuğudur. Kabukların dışı kahverengiye
yakın gri; içi ise sarıdır. Yandığı zaman hoş bir koku
verir.
Faydası
: Dizanteri
ve ishali keser. Hazım bozukluklarını giderir.
Kansızlıkta faydalıdır. Anne sütünü artırır. Mide
rahatlatıcı ve sinir
yatıştırıcıdır.
Amberbaris
(kadıntuzluğu) : Yabani,
çalı şeklinde, sarı çiçekli bir ağaçtır. Kökü acıdır.
Yaprakları ve yemişi tatlıdır. Seyrek ormanlarda
bulunur. Boyu 2-3 metre arasındadır. Meyvelerinde bol
miktarda C vitamini vardır. Meyveleri, kabukları ve kökü
kullanılır.
Faydası
: Karaciğer
ve safra kesesi hastalıklarını iyileştirir. Ateşi
düşürür. Hazım bozukluklarını giderir. Bağırsak
iltihaplarını tedavi eder. Öksürüğü keser. Mideyi
kuvvetlendirir. İştah açar. Ağız yaralarını iyileştirir.
Kan dolaşımını düzenler. Yüksek tansiyonu düşürür.
Siyatik, romatizma ve eklem ağrılarını giderir.
Anason
(anis) : Vatanı
Asya'dır. Maydanozgillerden; yarım metre kadar
yükseklikte bir bitkidir. Yaprakları yuvarlak ve böbrek
şeklindedir. Çiçekleri beyazdır; meyveleri küçüktür.
Meyvelerinde "Anethol" vardır. Kokucu ve yakıcı
lezzettedir. Temmuz ve ağustos aylarında
toplanır.
Faydası
: Hazmı
kolaylaştırır. İştahsızlığı ve yemeklere karşı duyulan
tiksintiyi giderir. Sindirimi kolaylaştırır, mide ve
bağırsak gazlarını söktürür. İdrarı artırır.
Tıkanıklıkları açıcıdır.Kusmaları ve ishali keser.
Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını sağlar. Ancak,
aybaşı kanamaları ve hamilelik döneminde kullanılmaz.
Anne sütünü artırır. Sinirleri yatıştırır. Migren
ağrılarını keser. Beyin yorgunluğunu giderir. Uyku
verir. Kalbi kuvvetlendirir. Kan dolaşımının düzenli
olmasını sağlar. Cinsel arzuları kamçılar. Astım, nefes
darlığı, balgam, ve bronşitte görülen şikayetleri
giderir. Öksürüğü keser.Bronşit, nefes darlığı, astım,
ağız kokusu giderir, uykusuzluğu önler.İltihap
kurutucudur. Yaşlılarda meme sarkmasını önler. Fazla
miktarda kullanıldığı zaman uyuşukluk verir.
Andızotu
(atgözü) :
Bileşikgillerden; nemli yerlerde yetişen, 1 metre kadar
sapı olan, bir çeşit ottur. Yaprakları büyük, yumuşak ve
yuvarlaktır. Çiçekleri sarı renkte olup, acı ve
kokuludur. Kökü kalındır. Meyveleri küçük fıstık
kozalağına benzer.
Faydası
: Mideyi
kuvvetlendirir. Balgam söker. Mikropları öldürür.
Vücutta biriken tuzu atar. Üremi, nefrit, sistit, idrar
yolları hastalıklarında faydalıdır. Nefes darlığını
giderir. Karaciğer hastalıklarını tedavi eder.Sarılık da
etkilidir.
Egzama ve kaşıntıları keser. Fazla kullanıldığı
zaman mide bulantısı yapar.
Antep
fıstığı (şam
fıstığı) :
Antepfıstığıgiller familyasındandır; Gaziantep
havalisinde yetiştirilen, 5-10 metre yüksekliğinde bir
ağaç ve bunun meyvesidir. İçeriğinde sabit yağ, sakkaroz
ve proteinli maddeler vardır.
Faydası
: Vücudun
gelişmesini sağlar. Bedeni ve zihni gücü arttırır.
Cinsel istekleri kamçılar. Böbrek ve safra kesesi
ağrılarını hafifletir. Göğsü yumuşatır, öksürük
söktürür.
Ararot (maranta
nişastası) : Sıcak
iklimlerde yetişen "Maranta" adlı kamıştan veya
ona benzer başka bitkilerin köklerinden çıkarılan beyaz
bir tozdur. Nişastadan daha incedir. Kokusu ve tadı
yoktur.
Faydası
: Çocuk
maması yapmakta kullanılır. Süt çocuklarına ve nekahat
dönemi hastalarına verilir. Hastalıklardan sonra görülen
halsizlikleri giderir. Kuvvet
verir.
Ardıç
(ephel) :
Kozalaklılardan 2-5 metre boyunda bir ağaçtır.
Yaprakları ince, uzun, sivri ve güzel kokuludur.
Meyveleri; siyah, parlak kozalak şeklindedir. Bunlara
ardıç tohumu da denilir. Kasım ve aralık aylarında
toplanıp kurutulur. Bir çok türü
vardır.
Faydası
: İştah
açıcı, idrar söktürücü, kan temizleyicidir. Gastrit,
mide ağrısı şikayetlerini giderir. Egzama, mantar ve
iltihaplı yaralarda kullanılır. Kandaki şeker miktarını
düşürür. Saç dökülmelerini önler. Pankreasın normal
çalışmasını sağlar. Nekahat devresinin çabuk
atlatılmasında yardımcı olur. Vücuda dinçlik verir.
Böbrekleri, mesaneyi ve idrar yollarını temizler. Ter ve
idrar söktürür. Vücutta biriken suyu boşaltır. Soğuk
algınlığı, bronşit, öksürük, romatizma, damar sertliği
ve nikriste de faydalıdır. Kadınlarda görülen beyaz
akıntıyı keser. Aybaşı ağrılarını dindirir.
Böbreklerinde iltihap olanlar kullanamaz. Tavsiye edilen
miktarı da aşmamalıdır.
Ardıçkatranı
ağacı (katran
ardıcı) : 1 metre
kadar yükseklikte; yuvarlak kırmızı meyveleri olan bir
ağaçtır. Meyveleri ardıç meyvelerinden daha büyüktür.
Odunun kapalı ocaklarda yakılmasından (Kuru distilasyon)
ardıçkatranı denilen bir madde
çıkarılır.
Faydası
: Kadyağı;
ergenlik, egzama, saçkıran, kellik, uyuz ve sedef
hastalığında kullanılır.
Armut (pirus
communis) :
Gülgillerden; çiçekleri beyaz bir ağacın meyvesidir.
Armut; suluca yumuşak tatlı ve küçük çekirdeklidir.
Rengi sarı ile yeşil arasında değişir. Ankara ,
Mustabey, Çengel, Kumla, Bey olmak üzere birçok çeşidi
vardır.
Faydası
:
Böbreklerin düzenli çalışmasını sağlar. İdrarı
bollaştırır. Böbrek kum ve taşlarının dökülmesine yardım
eder. Yüksek tansiyonu düşürür. Kanı temizler bütün
salgı bezlerinin normal çalışmasını sağlar. Kansızlığı
giderir, kabızlığı önler. Sinirleri yatıştırır. Zihni
yorgunluğu giderir. Susuzluğu keser. Tükürük ifrazatını
artırır. Hamilelerin kusmalarını azaltır. Hazımsızlığı
giderir. Mafsal kireçlenmesi, nikris ve romatizmada
faydalıdır. Şeker hastaları da yiyebilir. Midesi zayıf
olanların kompostosunu içmeleri tavsiye edilir.
Yemeklerden önce yenecek olursa daha faydalı olur.
Arpa (hordeum
vulgare) :
Buğdaygillerden; taneleri ekmek ve bira yapmakta
kullanılan bir bitkidir. Hayvan yemi olarak da verilir.
Nişastası boldur. Kavrulup kahveye de
karıştırılır.
Faydası
: karaciğer
kuvvetlendirici, egzama, mantar, idrar söktürücü, mesane
ve böbrek iltihabı ve kumları, ishal, tansiyon,
koruyucu, şeker, mide yanması, bronşit, öksürük, verem,
hararet giderici, ağız boğaz iltihabı, cilt temizliği,
fizik tedavi
Aslanağzı
(kurtağzı) :
Aslanağzıgiller familyasından; türlü renkte, güzel bir
bitkidir. Kokusuzdur. Daha ziyade süs bitkisi olarak
kullanılır.
Faydası
: Balgam
söktürür. Bronşit'te rahatlık verir.
Aslanyağı
(leontopidium alpinium) :
Bileşikgiller familyasından; Alp dağlarının yüksek
tepelerindeki kireçli topraklarda yetişen bir bitkidir.
Çiçekleri yıldız şeklindedir. Ağustos ayında toplanıp
kurutulur.
Faydası
:
Çocuklarda görülen ishalleri keser.
Aslandişi
(karahindiba) :
Bileşikgiller familyasından; yol kenarında, çayır ve
hendeklerde yetişen bir çeşit bitkidir. Yaprakları rozet
şeklindedir. Çiçekleri sarıdır. Taze yaprakları salata
olarak da yenilebilir. Kökünde; Torexacin, levulin,
inulin ve şeker vardır. Yaprakları ilkbahar; kökleri
ise, sonbahar aylarında toplanıp,
kurutulur.
Faydası
: İdrar
söktürür. Mesane ve kalınbağırsak iltihaplarını giderir.
Göğsü yumuşatır, öksürüğü keser. Balgamlı ishalleri
keser. Karaciğer şişkinliğini indirir. Böbrek ve safra
taşlarını düşürür. Sarılıkta faydalıdır. Anne sütünü
artırır. Taze sürgünleri kırıldığı zaman akan sütü de
dişleri temizler. Öğütülen kökü, kahveye katılır.
Aslankuyruğu
(yerpırasası) :
Ballıbabagillerden; bir çeşit
bitkidir.
Faydası
: Ateşi
düşürür ve terletir. Vücuda rahatlık verir.
Aslanpençesi
(alchemila vulgaris) :
Gülgillerden; çayırlarda, ormanlarda yetişen ve türlü
çeşitleri olan bir yabani bitkidir. 5-7 parçalı olan
yaprakları büyüktür. Kökü geniştir. Çiçekleri; ufak
yıldız şeklinde olup, yeşilimtıraktır. Mart-Temmuz
ayları arasında toplanıp,
kurutulur.
Faydası
: Ateş
düşürür. Vücuda kuvvet verir. Yarımbaş ağrılarını keser.
Anne sütünü artırır.
Asma
(vitis) :
Asmagiller familyasından tırmanıcı, uzun ömürlü, ağaçsı
bir bitkidir. Mayıs-Haziran ayları arasında çiçek açar.
Gövdesi üzerindeki kabuklar zamanla esmerleşip şeritler
halinde dökülür. Çiçekleri küçük, yeşilimsi renktedir.
Yapraklarının taban kısmı kalp şeklindedir. Kenarları
dişli ve ucu sivridir. Üst yüzleri tüysüz, alt yüzleri
ise tüylüdür. Meyvelerine üzüm denir. Kuru veya yaş
olarak yenir.
Faydası
:
Yaprakları ile yapılan ilaçlar kanamayı durdurur. Vücuda
kuvvet verir. Sarılığı keser. İshali durdurur.
Atkestanesi
(hindkestanesi) :
Atkestanegiller familyasından; süs olarak yetiştirilen
iri bir gölge ağacıdır. Nisan-Temmuz aylarında çiçek
açar. Meyveleri kestaneye benzer. İçinde nişasta,
saponin ve yağ vardır.
Faydası
:
Kabuklarından yapılan ilaçlar ateşi düşürür. Vücuda
kuvvet verir. Tohumları ise romatizma ve mafsal
ağrılarını giderir. Varis flebit ve basur memelerinin
tedavisinde ve deri çatlaklarını gidermekte kullanılır.
Nefes darlığı, hazımsızlık, soğuk algınlığı, kan
dolaşımı, el ve ayak şişmesi, bağırsak
iltihapları
Atkuyruğu
(zemberekotu) :
Atkuyruğugillerden; kök sapı ömürlü olan, nemli yerlerde
yetişen bir bitkidir.
Faydası
: İdrar
tutukluğunu giderir. İdrarı artırır. Böbrek taşlarının
düşürülmesinde yardımcı olur. İdrar torbasındaki
iltihabı giderir. Kan işemeyi keser. Albümin miktarını
düşürür. Zatülcenp ve karaciğer hastalıklarının
tedavisinde kullanılır. Nikris ve romatizmanın
şikayetlerini giderir. Adet söktürücü, verem, böbrek
kumları, idrar söktürücü, kan dindirici, burun kanaması,
yatak ıslatma, yumurtalık ve mesane iltihabı, terleme ,
nefes darlığı.Tavsiye edilen miktardan fazla
kullanılmamalıdır.
Ayçiçeği
(gündöndü) :
Bileşikgillerden; büyük çiçekli bir bitkidir. Çiçekleri
tabak şeklindedir. Rengi sarıdır. Tohumlarından yağ
çıkarılır.
Faydası
: Yağı,
damar sertliğini giderir. Kurdeşen'in sebep olduğu
kaşıntıları giderir. Esansı verem tedavisinde
kullanılır. Kolestrol miktarını düşürür. Cinsel arzuları
kamçılar. Bedeni ve zihni yorgunluğu giderir. Kalp,
sinir hastalıkları ve iktidarsızlığı önler. Ateş
düşürücü, soğuk algınlığı, eklem sancısı,
katarakt
Ayısarımsağı
(Allium ursinum) : Ayısarımsağı, ilkbahar
müjdecilerinin en başta gelenlerinden biridir. Orman
sarımsağı ve cadısoğanı isimleriyle de bilinir.
Ayısarımsakları, inci çiçeğininkini (Mayıs Çiçeği)
andıran, neşter biçimindeki cilalanmış gibi parlayan
taze yeşil yaprakları, saydam bir beyaz tabaka ile
örtülü, uzunca bir soğandan çıkarlar. Üstünde beyaz
çiçek yuvarlakları olan açık yeşil ve pürüzsüz sapı 30
cm kadar uzar. Ayısarımsağı, yalnızca bitkisel topraklı,
nemli çayırlarda, gölgeli ve nemli dere kıyılarında,
çalılıkların altında, yapraklı ağaç ormanlarına yetişir.
Faydası
: Bu
bitkide çok büyük tedavi etme gücü gizlidir ve hatta kış
uykusundan uyanan ayıların, mide, bağırsak ve kanlarını
temizlemek için onu aradıkları da söylenir. Bitki,
genellikle bizim sarımsağımızın özelliklerini paylaşır,
ancak çok daha güçlüdür. Bu nedenle o, doku yaşlanmasını
yavaşlatma kürü için vazgeçilemez bir bitkidir ve kronik
deri hastalıklarına karşı da çok başarılıdır. Yapraklar
kuruduklarında şifalı güçlerini yitirdiklerini için,
taze bitki kullanımına önem verilmelidir. Yapraklar,
ıspanak veya salata gibi de hazırlanabilir. Fakat,
miktar fazla tutulduğunda rahatsız edici bir tat
oluşturduğu için, ıspanak gibi pişirilmek istenildiğinde
ısırganotu ile karıştırılarak kullanılmalıdır Bitkinin
genç yaprakları nisan ve mayısta, yani çiçeklenmeden
önce, soğanı ise yaz sonunda veya sonbaharda toplanır.
Ayısarımsağı soğanı, aynen sarımsak gibi kullanılabilir.
Mideleri duyarlı olan kişiler, yaprakları ve soğanı ince
doğrayıp üstüne sıcak süt dökmeli, 1-2 saat beklettikten
sonra, bu sıvıyı içmelidirler. Bitkinin iyileştirici
gücüne bütün bir yıl boyunca sahip olmak isteyenler ise,
bir ayısarımsağı tentürü hazırlayabilirler. Bu tentürden
her gün 10-12 damla, biraz suya karıştırılarak alınır.
Bu damlalar, kusursuz bir zihin açıklığı kazanılmasına
yardım eder, atardamar sertliğine karşı önlem yerine
geçer ve daha pek çok şikayetlere son verir.
Ayısarımsağı, sindirim sistemini çok olumlu etkiler.
Aşırı ve kronik ishallerde, bunlar gaz ve kolik
eşliğinde olsalar bile, oldukça etkilidir . Ayrıca, eğer
bağırsak krampı veya yorgunluğu nedeniyle oluşmuşsa,
kabızlıkta da çok başarılı sonuçlar verebilir. Mideden
kaynaklanan kalp düzensizlikleri, uykusuzluk, aynı
zamanda, atardamar sertliklerinin veya yüksek olan kan
basıncının yol açtığı baş dönmesi, kafada basınç ve
soluk alma düzensizlikleri de azalır, basınç fazlalığı
zamanla normalleşir. Ayısarımsağı şurubu, sürekli balgam
çıkaran ve bu nedenle soluk alma zorluğu çeken yaşlı
kişiler için de mucizeler yaratan bir iksirdir.
Kronikleşmiş öksürüklerde bile göğsü yumuşatabilir ve
böylece, soluk alma zorluklarını ortadan kaldırır.
Genellikle yaşlı kişilerde oluşan ödemlerde ve akciğer
rahatsızlıklarında bu iyileştirici şurup başarıyla
kullanılabilir. Kullanılan taze yapraklar böbrekleri ve
mesaneyi temizleyerek, idrar söktürür. Zor iyileşen
yaralar, üstlerine taze bitki özsuyu sürüldüğünde hızla
iyileşir. Bitki, kendisini özellikle sivilceli ciltlerde
kanıtlamış bir kan temizleyicidir.
Ayıüzümü
(itüzümü) :
Fundagillerden; küçük taneler halinde kırmızı renkli
yemişleri olan, tüylü bir bitkidir.1-3 metre
yüksekliğindedir. Her mevsimde yaprakları vardır.
Makilerde bulunur. Dalları kırmızımtırak kahverengidir.
Yaprakları şimşir yapraklarına benzer. İçinde
Hydrochinone vardır. Sonbahar aylarında toplanıp
kurutulur. Çiçekleri pembe salkımlar halindedir. Ev
ilaçlarında yaprakları kullanılır.
Faydası
: Kuvvet
verir. İshali keser. İdrar yollarını temizler. İdrar
söktürür. Ateşi düşürür. İdrar yollarındaki taşların
düşmesine yardım eder. Prostat büyümesinden kaynaklanan
şikayetleri giderir.
Aylandız
(kokarağaç) :
Sedefotugillerden; bir çeşit süs ağacıdır. Çiçekleri
uzun salkım şeklindedir. Kokusu keskindir. Meyveleri
sonbaharda dökülmeden önce
kızarır.
Faydası
: Bağırsak
solucanlarını düşürür.
Aynısefa
(gecesefası) :
Bileşikgillerden çiçekleri güzel, sarı renkli bir
bitkidir.
Faydası
: İdrar
söktürür. Terletir. Aybaşı kanını söktürür ve aybaşı
kanamalarının normal olmasını sağlar. İştah arttırır.
Nikris ve sıracada da faydalıdır. Safra söktürücü,
yatıştırıcı, sinir gerginliğini alıcıdır. kalp
rahatlatıcı, mide ve bağırsak iltihabı, böbrek ve rahim
iltihapları, cerahatli yara ve çiban tedavisinde
etkilidir.
Ayrıkotu
(ayrıkkökü) :
Buğdaygillerden yabani bir bitkidir. Sarımtırak beyaz
renkteki kökü kullanılır. İlkbahar ve sonbahar aylarında
toplanıp, kurutulur. Mekkeayrığı denilen çeşidi de,
ayrıkotunun özelliklerini taşır. Domuz ayrığı ise,
zararlıdır.
Faydası
: İdrar
söktürür. Böbrek ve mesane taşlarının düşürülmesinde
yardımcı olur. Buralardaki iltihapları da giderir.
Albümini atar. Nefrit ve nikriste de faydalıdır.
Karaciğer yetmezliğine iyi gelir. Kan temizleyicidir.
Zayıflama için kullanılır. Tıkanıklıkları çözer, gastrit
ve sarılık tedavisinde kullanılır. Balgam
söktürücüdür
Ayva
(sefercel) :
Gülgillerden çiçekleri iri ve pembe renkli;
yapraklarının altı tüylü, orta yükseklikteki bir ağacın
meyvesidir. Ayva; limondan büyük, sarı renkte, tüylü,
mayhoş, dokusu sertçe ve ufak çekirdekli bir meyvedir.
Vitamini boldur. Çiğ yenilmesi tavsiye edilmez. Komposto
veya jöle yapılarak veya külde pişirildikten sonra
yenmesi uygundur.
Faydası
: İshal ve
dizanteriyi keser. Mide ve bağırsakları kuvvetlendirir.
İnce bağırsak iltihabını giderir. Kanı temizler.
Karaciğer tembelliğini giderir. Safra akışını sağlar.
Çarpıntıyı dindirir. Kadınlarda görülen beyaz akıntıyı
keser. Bronşit, müzmin öksürük ve veremde faydalıdır.
Ağızdan su gelmesini ve kan kusmayı önler. Vücudun
gelişmesine yardım eder. Merhem yapılarak kullanıldığı
takdirde; el ayak ve meme ucu çatlaklarını, yüz ve boyun
kırışıklıklarını giderir. Egzama kaşıntılarını ve basur
memelerinin doğurduğu şikayetleri giderir. Kabızlık
çekenler ve tansiyonu yüksek olanlar
yememelidir.
B
Badem (prunus
amygdalus) :
Gülgillerden bir çeşit ağacın yemişidir. Meyvesi ancak
çağla halindeyken yenir. Olgunlaştıktan sonra, sert
kabukla kaplı olan içi yenir. Hekimlikte kullanılan
kısmı da burasıdır. Başlıca 2 çeşidi
vardır.
Acıbadem
Tatlıbadem
Faydası
: Badem,
bedeni ve zihni yorgunluğu giderir. Hamilelerin zayıf
düşmemesini sağlar. Sütle içilirse mideyi
kuvvetlendirir. Kabızlığı giderir. Nekahat devresini
kısaltır. Böbrek mesane ve tenasül yollarındaki
iltihapları giderir. Baş ağrısı, karaciğer ve böbrek
ağrılarını hafifletir. Bronşit, boğaz ağrısı, anjin,
boğaz yanması ve akciğer hastalıklarında faydalıdır.
Bademyağı kabızlığı giderir. Egzama ve kaşıntıların
verdiği rahatsızlıkları azaltır. Böbrek ve mesane
taşlarının düşürülmesine yardım eder. Kulak ağrılarını
dindirir. Yumurtayla karıştırılıp da, basur memelerine
sürülecek olursa, ağrı ve yanmaları giderir.
Bakla
(ful) :
Baklagillerden hazmı kolay ve besleyici bir bitkidir. Ev
ilaçlarında çiçekleri kullanılır. Bir çeşidi olan
acıbakla ise, acı ve otsu bir
bitkidir.
Faydası
: İdrar
yollarını temizler. Böbrek ağrılarını dindirir. Böbrek
iltihaplarını giderir. Böbrek kum ve taşlarının
düşürülmesine yardımcı olur. Lumbago, romatizma, siyatik
ve dolama şikayetlerini giderir.
Baldıran
(ağuotu) :
Maydanozgillerden nemli yerlerde yetişen 1-2 metre
boyunda zehirli bir bitkidir. Gövdesi kalındır.
Saplarının alt kısmı erguvani renktedir. Yeprakları
büyük, çiçekleri yayvan ve küçüktür. Terkibinde coniine
vardır. Büyük baldıran ve küçük baldıran olmak üzere 2
çeşidi vardır. Ev ilaçlarında
kullanılmaz.
Faydası
:
Hekimlikte ağrı giderici ve spazm giderici olarak,
siyatik, tetanoz, epilepsi, trilemnius nevraljisi ve
kore hastalığının tedavisinde kullanılır.
Baldırıkara
(fujer) :
Eğreltiotugillerden; nemli yerlerde yetişen otsu bir
bitkidir. Yaprakları at yelesini andırır. Yurdumuzun
hemen hemen her yerinde yetişir.
Faydası
: Grip ve
soğukalgınlığında hastayı rahatlatır. Balgam söktürür.
Mide ağrılarını keser. Böbrek kumlarının dökülmesini
sağlar. Derideki şişlikleri indirir. Saç dökülmesini
önler. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını sağlar.
Diğer ilaçlara da tat verici olarak kullanılır.
Balıkotu
(hablülhilal) : Cava'da
ve Malabar'da yetişen ve zehirli meyvesiyle balıkları
sersemleterek yakalamaya yarayan zehirli bir bitkidir.
50 santim boyundadır. Dalları yeşil ve tüylüdür. İlaç
olarak yaprak ve çiçekleri
kullanır.
Faydası
: Terletir,
idrar söktürür. Vücudu rahatlatır. Had bronşit ve
nezlede, bütün bulaşıcı hastalıklarda kullanılır.
Ballıbaba
(laminum) :
Ballıbabagiller familyasından bir çeşit bitkidir.
Benekli ballıbaba ve arıların çok sevdiği ak ballıbaba
gibi türleri vardır.
Faydası
:
Kabakulak, mayasıl ve kanlı basurda faydalıdır.
Bamya
(hibiscus
esculentus) :
Ebegümecigiller familyasından; yaprakları asma yaprağına
benzeyen, meyvesi beş bölmeli, tohumları yuvarlak ve
yeşilimtrak gri renkte, sebze olarak yenen bir bitkidir.
Amasya, Balıkesir bamyası gibi çeşitleri vardır.
Faydası
: Kabızlığı
giderir. Mide ve bağırsakların düzenli çalışmasını
sağlar. Mide gastriti, bağırsak iltihapları, yara, bere,
çiban, sivilce, cilt lekeleri, kırışıklık, yanık
tedavilerinde etkilidir.Göğüs
yumuşatıcıdır.
Banotu
(konca) :
Patlıcangiller familyasından; yol kenarlarında, gölgelik
yerlerde yetişen, 80 santimetre kadar boyunda uyuşturucu
ve zehirli bir bitkidir. Açık yeşil renktedir. Her
tarafında beyaz, uzun tüyler vardır. Çiçekleri
sarımtırak, kırmızımsı mor renktedir. Meyvesinin içinde
yüzlerce tohumu vardır. Ev ilaçlarında kullanılması
tavsiye edilmez.
Faydası
: Teskin
edicidir. Titreme ve çarpıntıyı giderir. Uykuyu kaçırır.
Keyif verir. Beyin hastalıkları, kore hastalığı ve
nikriste faydalıdır.
Basurotu
(küçükkırlangıçotu) :
Düğünçiçeğigiller familyasından; ilkbaharda çalılıklar
arasında yetişen küçük bir bitkidir. Yaprakları üç
parçalıdır. Yeşilimtıraktır. Yumruları yapraklarının
arasındadır. Kökü küçüktür. Çiçekleri altın sarısı
rengindedir. Sabahları açar, akşamları kapanırlar. Ev
ilaçlarında kökleri kullanılır.
Faydası
: Basur
memelerinden doğan şikayetleri giderirler.
Behmen
(kavzakökü) : Turp'a
benzer, otsu bir bitkidir. 20 Ocak ile 20 Şubat arasında
çiçek açar. Çiçeğinin rengine göre kızılbehmen ve
akbehmen adında iki türü vardır.
Faydası
: Basur
memelerinden doğan şikayetleri giderir.
Bergamot (citrus
bergamia) :
Sedefotugiller familyasından bir çeşit narenciye
türüdür. Meyvesinin kabuklarından güzel kokulu bir esans
yapılır. Dalları seyrek ve kısa dikenlidir. Meyvesi
armut şeklinde, sarımtırak yeşil veya altın sarısı
rengindedir. 8-10 dilimi vardır. Bergamot meyvasından
çıkarılan esans yeşilimtırak veya sarımtırak yeşil
renktedir. Acı fakat hoş
kokuludur.
Faydası
: Koku
vermesi için bazı ilaçlara ve çaya karıştırılır. Reçeli
de yapılır.
Besbase
(macis) :
Hindistancevizi çekirdeğini örten özlü zardır.
İçeriğinde esans ve yağ vardır.
Faydası
: Teskin
edici iştah açıcı ve vücudu kuvvetlendiricidir. Tavsiye
edilen milktarı aşmamalıdır Aksi halde zehirlenme
belirtileri görülebilir.
Beşparmakotu
(kazotu) :
Gülgillerden; yol kenarında ve çayırlarda yetişen 40-70
santimetre boyunda yabani bir bitkidir. Yaprakları
beşparmak şeklindedir. Rozete benzer. Gümüşi renktedir.
Uzun saplı çiçekleri, yaprakların arasından çıkar. Altın
sarısı rengindedir. Yaprak ve kökleri Temmuz, Ağustos
aylarında toplanıp kurutulur.
Faydası
: İshali
keser. Mide rahatsızlıklarını giderir. Vücuda kuvvet
verir. Bademcik ve boğaz ağrılarını giderir. Diş
ağrılarını dindirir. Diş etlerini kuvvetlendirir. Yüz
lekelerini giderir ve cildi yumuşatır.
Bezelye
(pisum) :
Baklagillerden tırmanıcı bir bitki ve onun
tohumudur.
Faydası
: Kabızlığı
giderir. Kan yapar. Kan kanserine karşı korur.
Biber
(filfil) :
Patlıcangillerden; taze iken yeşil ve çoğu acı olan
meyvesi; sebze ve baharat olarak kullanılır. Bol
miktarda C vitamini vardır. Acı ve tatlı, yeşil ve
kırmızı çeşitleri vardır.
Faydası
: Kırmızı
biber ile hazırlanan ilaç, nevralji, lumbago ve
romatizmada faydalıdır. Ayrıca biber, mideyi
kuvvetlendirir. İştahı açar ve hazmı kolaylaştırır.
Kanamaları önler. Cinsel arzuları kamçılar.
Biberiye
(kuşdili) :
Ballıbabagillerden; Akdeniz çevresinde çok yetişen;
küçük, kalınca, ensiz ve kokulu yaprakları ile
çiçeklerinden faydalanılan bir bitkidir. Yaprakları
iğneye benzer. Boyu 2 metre kadardır. Çiçekleri mavi
veya eflatundur. Çiçeklerinden renksiz veya soluk sarı
renkte olan biberiye esansı çıkarılır. İçeriğinde
kafuru, sineol, kamfen, pinen, borneol ve bornilasetat
vardır.
Faydası
:
Hazımsızlığı giderir. Çarpıntıyı keser. Yarımbaş
ağrılarını giderir. Baş dönmesini keser. Astım, bronşit
ve kansızlıkta faydalıdır. Yağlı saçların yağını alır.
Burkulmalarda ve deri yaralarında da haricen kullanılır.
İdrar ve adet söktürür. Safra ifrazatını arttırır.
Vücuda kuvvet verir, zekayı artırır, cilt güzelleştirir.
Strese etkilidir.
Binbirdelikotu
(hypericum calycinum) : Çalılık
ve fundalıklar arasında yetişen uzun ömürlü bir otsu
bitkidir. 30-80 santimetre boyundadır. Gövdesi dört
köşelidir. Yaprakları sapsızdır. Çiçekleri parlak sarı
renktedir. Mayıs ve eylül aylarında çiçek
açar.
Faydası
: İdrar ve
balgam söktürür. İştah açar. Sinirleri yatıştırır.
Bitotu
(mezevek) :
Düğünçiçeğigiller familyasından; bir çok çeşidi bulunan
ve kuzey yarımkürede yetişen bir bitkidir. Tohumlarında
Delphinine vardır. Zehirlidir.
Faydası
: | 
